Historia Szkoły

Our goal is to teach Polish to children and teenagers of the new generation of Polish emigration. We want children to learn about the history, culture and traditions of the country of their ancestors.

This is the motto of the Polish Saturday School in Hartford, CT. School that celebrates the 75th anniversary of its jubilee in 2012.

Around 1930, the Polonia community in Hartford began to pay attention to the fact that children and youth from Polish families hardly know Polish. The reason for this was the migration of Polonia outside of Hartford and increasing the number of children attending public schools, which in turn led to reduced contact with the Polish community and the slow loss of Polish speech. In June 1932, at the Polish Women’s Alliance meeting, Mrs. Owsiak proposed to create a summer school of the Polish language. For some unknown reasons, the idea has not been realized, but it has not been forgotten.

Like grain thrown into good soil, with the support of United Polish Societies from Hartford and priests from the parish of Saint. Cyril and Methodius, on October 6, 1937, the Polish Saturday School in Hartford began. The founding committee provided the school with the necessary books and equipment and entrusted the school to the Felicjanki sisters. The parish agreed to use the parish school building for this purpose.

In the first year of operation of the Polish Saturday School, 141 children were registered, confirming how much the institution in Polonia was needed in Hartford. The school year lasted from October to June with lessons held every Saturday. The Felician Sisters taught and managed the school ensuring its high level of teaching. At the end of the first school year, on June 23, 1938, it was confirmed with satisfaction that all children had made decisive academic progress. The artistic program ending this school year was proof of this, because the children entertained guests with Polish poems and songs. Such public performances took place every year and are still being continued.

Jednak pomimo wsparcia finansowego przez księdza prałata Musięła, ilość zarejestrowanych uczniów spadała. W 1950 roku z powodu małego zainteresowania zaprzestano prowadzenie Polskiej Szkoły Sobotniej. Trzy lata później, Polish Women’s Alliance znów podjęło wysiłek by wskrzesić polską szkołę tańca i języka, jednak z braku zainteresowania rodziców i innych organizacji pomysł ten nie został zrealizowany.

W 1959 założony został nowy komitet Polskiej Szkoły Sobotniej, który wraz z nowo wybranym prezesem Janem Bikiem oraz przy wsparciu księży i parafii doprowadził do wskrzeszenia Polskiej Szkoły Sobotniej. Ernest Gansziniec został dyrektorem szkoły, a nauczyciele rekrutowali się ze środowiska polonijnego. W założeniach postanowiono, że rok szkolny będzie trwał od września do czerwca a do curriculum oprócz języka polskiego dołączono „przedmioty naszych ojców”: historię i geografię . Lekcje odbywały się przez trzy godziny w każdą sobotę w szkole parafialnej Św. Cyryla i Metodego w Hartford. Prowadzone były również klasy wieczorowe dla dorosłych. Finansowanie szkoły spoczywało na barkach komitetu, który zbierał pieniądze oraganizując zabawy, przedstawienia i kwesty.

W roku 1967 uformowano grupę piesni i tańca Koło Młodzieży Orła Białego przy Polskiej Szkole Sobotniej, która w szybkim czasie stała się bardzo znana w miejscowym środowisku polonijnym. Grupa występowała amatorsko na scenie wielu ośrodków życia polonijnego, przedstawiając między innymi „Noc w Polsce” i „Jasełka”. Okres ten charakteryzował się nie tylko zaangażowaniem komitetu Polskiej Szkoły Sobotniej, parafii ale również i rodziców. W rezultacie wpłynęło to na dobrą kondycję finansową szkoły jak również i na dużą liczbę zarejestrowanych uczniów.

Ideą przewodnią tamtego okresu Polskiej Szkoły Sobotniej było pytanie skierowane do rodziców i ich dzieci jako propagowanie polskiego języka i tradycji: „Dlaczego kocham Polskę”? Drogi Rodaku, czy jestes pewien, że twoje dziecko będzie rozumieć temat tych pięknych wypowiedzi?

Kocham Polskę bo Matka moja jest Polką, bo krew, która płynie w mych żyłach jest polska, bo polska jest ziemia, w której pogrzebani są ci po których płakałem, których czczę, bo miejsce, gdzie się urodziłem, język jakim mówię, książki z których się uczę, brat mój, siostra moja, moi towarzysze, cały ten wielki naród wśród którego żyję, cała ta piękna otaczająca mnie przyroda, to co widzę, co kocham – jest polskie! Stefan Żeromski

W 1976 roku został zatwierdzony pierwszy statut Polskiej Szkoły Sobotniej, który okreslił strukturę i zakres działalnosci szkoły oraz był podstawą do opracowania obecnego statutu szkoły. Ustalono, iż najwyższą władzą szkoły jest Walne Zebranie Rodziców, uchwalające zmiany w statucie i zatwierdzające Zarząd szkoły. Organizacja szkolna jest kierowana przed Zarząd, któremu podlega grono nauczycielskie i inne sekcje organizacji. Działalność Zarządu jest kontrolowana przez Komisję Rewizyjną.

Po Ernestcie Ganszincu, dyrektorami w latach późniejszych kolejno byli Janusz Kocur (1984-1995), Witold Chodulski (1995- 2004), Teresa Kryla (2004-2007), Grażyna Kucharzyk (2007-2009), Krzysztof Dziura (2009) i Anna Gralewska-Mumford (2010-obecnie).

Kolejne lata i kolejni dyrektorzy przyczynili się do kontynuacji rozwoju szkoły i ustabilizowania jej pozycji wsród polonijnych organizacji w Connecticut. Podczas kadencji Janusza Kocura, w latach 90-tych, aby uatrakcyjnić zajęcia lekcyjne, proces nauczania odbywał się nie tylko w szkole, ale także poza jej murami. Tradycyjnie najstarsze klasy miały lekcje historii pod pomnikiem Pułaskiego, gdzie uczyły się szacunku do tradycji, a także rozwijały poczucie dumy bycia Polakiem. Uczniowie również przygotowywali historyczno-edukacyjne akademie- jedną z okazji obchodów Dnia Niepodległosci 11-tego Listopada i druga z okazji utworzenia Konstytucji 3 Maja. Do dnia dzisiejszego nadal kontynuowane są te tradycje.

Uczniowie starszych klas, podczas zajęć szkolnych, mieli również okazję zainscenizować typową polską wigilię z dwunastoma potrawami, czy tradycyjne śniadanie wielkanocne. W okresie walentynkowym odbywała się “pizza party”, a w grudniu Mikołajki z wizytującym Świętym Mikołajem i podarunkami dla uczniów. Na zakończenie roku szkolnego odbywała się wycieczka do Riverside Park w MA, Catskill, NY, a w późniejszych latach, podczas kadencji Witolda Chodulskiego, wyjazd na Polskie Dni do Lake Compounce w Bristol, CT. Uczniowie mieli również możliwość obejrzenia niezapomnianego koncertu Zespołu Tańca i Pieśni „Mazowsze”. W tym czasie zapoczątkowana zostala tradycja Zabaw Tanecznych organizowanych dla całej Polonii, z których dochody wzbogacały budżet szkoły. Po dzień dzisiejszy, tradycja ta jest kontynuowana i nadal przyciąga wielu zwolenników.

Teresa Kryla podtrzymywała tradycje swoich poprzedników i kontynuowała rozwój szkoły. Dzięki niej, symbolem Polskiej Szkoły Sobotniej stały sie czerwone koszulki z białym orłem, które nasi uczniowie dumnie prezentują na wielu uroczystościach polonijnych. Szkoła prowadziła zajęcia od zerówki do klasy 6-tej, gdzie wysoko wykwalifikowani nauczyciele uczyli poprawnej wymowy i pisowni polskiego języka. W dalszych klasach wprowadzane były elementy gramatyki języka polskiego: części mowy, czasy i zasady poprawnej pisowni. Program nauczania obejmował także historię i geografię Polski. Cały program nauczania w szkole, był i nadal jest, oparty o “Program Nauczania dla Szkoł Polonijnych w USA” (2005) opracowany przez Komisje Oświatową Kongresu Polonii Amerykańskiej, wspołpracująca z Ministerstwem Oświaty i Polonijnym Centrum Nauczycielskim w Polsce.

W 2008 roku, dzięki Grazynie Kucharzyk, Polska Szkoła Sobotnia została włączona w szeregi Centrali Polskich Szkoł Dokształcających w Ameryce, umożliwiając tym samym wspołpracę z innymi szkołami polonijnymi. Rozszerzono również wspołpracę z organizacjami Polonijnymi na terenie Connecticut. Wielokrotnie szkoła była wspierana przez Centrale Polonijną i Towarzystwo Brata Alberta, z którymi nadal ściśle współpracuje. Kolejnym krokiem w rozwoju szkoły, w celu udoskonalenia języka polskiego było nawiązanie korespondencji pomiędzy „Kocham Polskę bo Matka moja jest Polką, bo krew, która płynie w mych żyłach jest polska, bo polska jest ziemia, w której pogrzebani są ci po których płakałem, których czczę, bo miejsce, gdzie się urodziłem, język jakim mówię, książki z których się uczę, brat mój, siostra moja, moi towarzysze, cały ten wielki naród wśród którego żyję, cała ta piękna otaczająca mnie przyroda, to co widzę, co kocham – jest polskie!” Stefan Żeromski

W 2009 roku szkoła została oddzielona od kościoła Św. Cyryla i Metodego. Na początku roku 2010 prezesem szkoły zostaje Anna Gralewska-Mumford. W lutym tego roku, Walne Zebranie Rodziców uchwaliło decyzję o podjęciu kroków w kierunku uzyskania prawnego bez-profitowego statusu. Rezultatem tego było zrzeszenie się szkoły pod prawnym tytułem Korporacji – Hartford Polish Saturday School, Inc. (Polska Szkoła Sobotnia w Hartford) oraz wznowienie i poszerzenie statutu szkoły ktory zostałl zaakceptowany podczas Walnego Zebrania 13-go marca 2010. W tym czasie szkoła przeszła przez szereg zmian i wznowień w celu podporządkowania się do poziomu federalnych standartów i wymagań IRS. Rok później, w marcu 2011 roku, Polska Szkoła Sobotnia w Hartford otrzymała federalny bezprofitowy status (Federal Tax Exempt 501(c)(3) Public Charity status). Był to milowy krok w dziejach szkoły, przyczyniający się do olbrzymiej dumy nie tylko osób związanych ze szkoła, ale również całej Polonii w Hartford. W ramach uczczenia tego ogromnego osiągnięcia, rodzice, zarząd i nauczyciele Polskiej Szkoły Sobotniej zorganizowali pierwszy piknik szkolny w Northwest Park w Manchester, CT.

Od grudnia 2010 roku, na prośbe prezesa Polskiego Domu Narodowego – Mark Kamienski, Polska Szkoła przygotowuje Koncerty Swiąteczne „Kolędy – Polskie Kolędy i Tradycje Bożego Narodzenia” w sali balowej Polskiego Domu Narodowego w Hartford. Koncerty są otwarte dla całej polsko-amerykańskiej społeczności i ich dwujęzyczność umożliwia przybliżenie polskich zwyczajów swiątecznych, bogatych tradycji i symbolizmu. Całe szkołne rodziny i reszta Polonii ma okazję spędzić niedzielne popołudnie w uroczystym swiątecznym nastroju, w pokoju i jedności, śpiewając piękne polskie kolędy. Obecnie do grona występujacych dołączyli Polscy Harcerze i Zuchy.

Kolejną nowością w szkole było pojawienie się Gazetki Szkolnej, której celem było informowanie o wydarzeniach szkolnych i ogłoszeniach, tym samym zwiększając ścisły kontakt z rodzicami. W 2010 roku Polska Szkoła Sobotnia po raz pierwszy pojawiła się w internecie. Szkolna strona internetowa (www.PolskaSzkolaHartford.com) oraz serwis społecznosciowy Facebook (www.facebook.com/HartfordPolishSaturdaySchool), udostępniają informacje o programach nauczania i życiu szkoły.

W ostatnich latach, zwiększyła się liczba dzieci drugiego i trzeciego pokolenia, pragnących uczyć się jezyka polskiego, kultury i tradycji kraju ich przodków. Odpowiedzią na to wezwanie było zmodyfikowanie programu nauczania w klasach najmłodszych tak, aby dzieci nie mówiace po polsku, mogły uczyć się języka polskiego jako obcego. Po raz pierwszy została utworzona grupa przedszkolna, gdzie cztero- i pięciolatki uczą się języka polskiego przez gry, zabawy, muzykę i plastykę. W 2011 roku, w odpowiedzi na duże zainteresowanie kontynuacją nauki języka polskiego Polska Szkoła otworzyła siódmą klasę.

W 2011 roku utworzony został Chórek Dziecięcy Bursztynki i Zespól Tańca Ludowego Polskie Gwiazdki przy Polskiej Szkole Sobotniej. Pod dyrekcją Emili Zaguły, chórek 5-cio, 6-cio i 7-mio latków w strojach kaszubskich, występuje na uroczystościach zachwycając każdą publiczność swoimi umiejętnościami i osobowością. Polskie Gwiazdki prowadzone przez Jolantę Kobus, od początku cieszą się ogromną popularnością. Każda publiczność jest zachwycona ich tradycyjnym Polonezem i Krakowiakiem tańczonym w barwnych strojach krakowskich.
Z okazji Jubileuszu 75-lecia, aby uhonorować wszystkich, którzy przez ostatnie 75 lat podarowali Polskiej Szkole Sobotniej w Hartford swoją pracę i swoje serce, Komitet Obchodów Jubileuszu 75-lecia pod przewodnictwem Anny Smerdel Ramoya, ufundował szkolny sztandar. Podczas mszy w kościele Św. Cyryla i Metodego, 15-go kwietnia 2012 roku, sztandar został poświęcony i Aktem Ufundowania Sztandaru przekazany Zarzadowi szkoły na ręce prezesa Anny Gralewskiej-Mumford, jako symbol najwyższych wartości, honoru i tradycji Polskiej Szkoły Sobotniej w Hartford, Connecticut.

Opracowali: Stanisław Kryla oraz Zarzad Polskiej Szkoły Sobotniej w Hartford

The study uses “History of the parish of St. Cyril and Methodius, and Polonia of Hartford “by Fr. Dr. Bolesław S. Kumora and reports of former presidents, teachers and activists of the Polonia community from Hartford, CT