Historia Szkoły

Naszym celem jest nauczanie języka polskiego dzieci i młodzież nowego pokolenia emigracji polskiej. Chcemy aby dzieci mogły poznać historię, kulturę i tradycje kraju swoich przodków.

Takie jest obecne motto Polskiej Szkoły Sobotniej w Hartford, CT. Szkoły, która obchodzi w 2012 roku 75-lecie swojego jubileuszu.

Około roku 1930 środowisko polonijne w Hartford zaczęło zwracać uwagę na fakt, że dzieci i młodzież z polskich rodzin słabo zna język polski. Przyczyną tego była migracja Polonii poza granice Hartford oraz zwiększenie ilosci dzieci uczęszczający do szkół publicznych, co w konsekwencji doprowadzilo do zmniejszenia kontaktu z polonijnym środowiskiem i powolną utrata polskiej mowy. W czerwcu 1932 roku, na zebraniu Polish Women’s Alliance, pani Owsiak zgłosiła propozycję by utworzyć wakacyjną szkołę języka polskiego. Z bliżej nieznanych przyczyn idea nie doczekała się realizacji, ale nie została jednak zapomniana.

Jak ziarno rzucone w dobrą glebę , przy wsparciu United Polish Societies z Hartford oraz księży z parafii Św. Cyryla i Metodego, 6-tego pażdziernika 1937 roku rozpoczęła działalność Polska Szkoła Sobotnia w Hartford. Komitet założycielski zaopatrzył szkołę w potrzebne książki i wyposażenie oraz powierzył prowadzenie tej szkoły siostrom Felicjankom. Parafia natomiast wyraziła zgodę na używanie do tego celu budynku szkoły parafialnej.

W pierwszym roku działalności Polskiej Szkoły Sobotniej, 141 dzieci zostało zarejestrowanych potwierdzając jak bardzo potrzebna była Polonii w Hartford taka instytucja. Rok szkolny trwał od października do czerwca z lekcjami prowadzonymi w każdą sobotę. Siostry Felicjanki uczyły i kierowały szkołą zapewniając jej wysoki poziom nauczania. Na zakończenie pierwszego roku szkolnego, 23-go czerwca 1938 roku, z satysfakcją potwierdzono, że wszystkie dzieci uczyniły zdecydowane postępy w nauce. Program artystyczny kończący ten rok szkolny był tego dowodem, bowiem dzieci zabawiały gości polskimi wierszami i piosenkami. Tego rodzaju publiczne wystepy odbywały się co roku i nadal są kontynuowane.

Jednak pomimo wsparcia finansowego przez księdza prałata Musięła, ilość zarejestrowanych uczniów spadała. W 1950 roku z powodu małego zainteresowania zaprzestano prowadzenie Polskiej Szkoły Sobotniej. Trzy lata później, Polish Women’s Alliance znów podjęło wysiłek by wskrzesić polską szkołę tańca i języka, jednak z braku zainteresowania rodziców i innych organizacji pomysł ten nie został zrealizowany.

W 1959 założony został nowy komitet Polskiej Szkoły Sobotniej, który wraz z nowo wybranym prezesem Janem Bikiem oraz przy wsparciu księży i parafii doprowadził do wskrzeszenia Polskiej Szkoły Sobotniej. Ernest Gansziniec został dyrektorem szkoły, a nauczyciele rekrutowali się ze środowiska polonijnego. W założeniach postanowiono, że rok szkolny będzie trwał od września do czerwca a do curriculum oprócz języka polskiego dołączono „przedmioty naszych ojców”: historię i geografię . Lekcje odbywały się przez trzy godziny w każdą sobotę w szkole parafialnej Św. Cyryla i Metodego w Hartford. Prowadzone były również klasy wieczorowe dla dorosłych. Finansowanie szkoły spoczywało na barkach komitetu, który zbierał pieniądze oraganizując zabawy, przedstawienia i kwesty.

W roku 1967 uformowano grupę piesni i tańca Koło Młodzieży Orła Białego przy Polskiej Szkole Sobotniej, która w szybkim czasie stała się bardzo znana w miejscowym środowisku polonijnym. Grupa występowała amatorsko na scenie wielu ośrodków życia polonijnego, przedstawiając między innymi „Noc w Polsce” i „Jasełka”. Okres ten charakteryzował się nie tylko zaangażowaniem komitetu Polskiej Szkoły Sobotniej, parafii ale również i rodziców. W rezultacie wpłynęło to na dobrą kondycję finansową szkoły jak również i na dużą liczbę zarejestrowanych uczniów.

Ideą przewodnią tamtego okresu Polskiej Szkoły Sobotniej było pytanie skierowane do rodziców i ich dzieci jako propagowanie polskiego języka i tradycji: „Dlaczego kocham Polskę”? Drogi Rodaku, czy jestes pewien, że twoje dziecko będzie rozumieć temat tych pięknych wypowiedzi?

Kocham Polskę bo Matka moja jest Polką, bo krew, która płynie w mych żyłach jest polska, bo polska jest ziemia, w której pogrzebani są ci po których płakałem, których czczę, bo miejsce, gdzie się urodziłem, język jakim mówię, książki z których się uczę, brat mój, siostra moja, moi towarzysze, cały ten wielki naród wśród którego żyję, cała ta piękna otaczająca mnie przyroda, to co widzę, co kocham – jest polskie! Stefan Żeromski

W 1976 roku został zatwierdzony pierwszy statut Polskiej Szkoły Sobotniej, który okreslił strukturę i zakres działalnosci szkoły oraz był podstawą do opracowania obecnego statutu szkoły. Ustalono, iż najwyższą władzą szkoły jest Walne Zebranie Rodziców, uchwalające zmiany w statucie i zatwierdzające Zarząd szkoły. Organizacja szkolna jest kierowana przed Zarząd, któremu podlega grono nauczycielskie i inne sekcje organizacji. Działalność Zarządu jest kontrolowana przez Komisję Rewizyjną.

Po Ernestcie Ganszincu, dyrektorami w latach późniejszych kolejno byli Janusz Kocur (1984-1995), Witold Chodulski (1995- 2004), Teresa Kryla (2004-2007), Grażyna Kucharzyk (2007-2009), Krzysztof Dziura (2009) i Anna Gralewska-Mumford (2010-obecnie).

Kolejne lata i kolejni dyrektorzy przyczynili się do kontynuacji rozwoju szkoły i ustabilizowania jej pozycji wsród polonijnych organizacji w Connecticut. Podczas kadencji Janusza Kocura, w latach 90-tych, aby uatrakcyjnić zajęcia lekcyjne, proces nauczania odbywał się nie tylko w szkole, ale także poza jej murami. Tradycyjnie najstarsze klasy miały lekcje historii pod pomnikiem Pułaskiego, gdzie uczyły się szacunku do tradycji, a także rozwijały poczucie dumy bycia Polakiem. Uczniowie również przygotowywali historyczno-edukacyjne akademie- jedną z okazji obchodów Dnia Niepodległosci 11-tego Listopada i druga z okazji utworzenia Konstytucji 3 Maja. Do dnia dzisiejszego nadal kontynuowane są te tradycje.

Uczniowie starszych klas, podczas zajęć szkolnych, mieli również okazję zainscenizować typową polską wigilię z dwunastoma potrawami, czy tradycyjne śniadanie wielkanocne. W okresie walentynkowym odbywała się “pizza party”, a w grudniu Mikołajki z wizytującym Świętym Mikołajem i podarunkami dla uczniów. Na zakończenie roku szkolnego odbywała się wycieczka do Riverside Park w MA, Catskill, NY, a w późniejszych latach, podczas kadencji Witolda Chodulskiego, wyjazd na Polskie Dni do Lake Compounce w Bristol, CT. Uczniowie mieli również możliwość obejrzenia niezapomnianego koncertu Zespołu Tańca i Pieśni „Mazowsze”. W tym czasie zapoczątkowana zostala tradycja Zabaw Tanecznych organizowanych dla całej Polonii, z których dochody wzbogacały budżet szkoły. Po dzień dzisiejszy, tradycja ta jest kontynuowana i nadal przyciąga wielu zwolenników.

Teresa Kryla podtrzymywała tradycje swoich poprzedników i kontynuowała rozwój szkoły. Dzięki niej, symbolem Polskiej Szkoły Sobotniej stały sie czerwone koszulki z białym orłem, które nasi uczniowie dumnie prezentują na wielu uroczystościach polonijnych. Szkoła prowadziła zajęcia od zerówki do klasy 6-tej, gdzie wysoko wykwalifikowani nauczyciele uczyli poprawnej wymowy i pisowni polskiego języka. W dalszych klasach wprowadzane były elementy gramatyki języka polskiego: części mowy, czasy i zasady poprawnej pisowni. Program nauczania obejmował także historię i geografię Polski. Cały program nauczania w szkole, był i nadal jest, oparty o “Program Nauczania dla Szkoł Polonijnych w USA” (2005) opracowany przez Komisje Oświatową Kongresu Polonii Amerykańskiej, wspołpracująca z Ministerstwem Oświaty i Polonijnym Centrum Nauczycielskim w Polsce.

W 2008 roku, dzięki Grazynie Kucharzyk, Polska Szkoła Sobotnia została włączona w szeregi Centrali Polskich Szkoł Dokształcających w Ameryce, umożliwiając tym samym wspołpracę z innymi szkołami polonijnymi. Rozszerzono również wspołpracę z organizacjami Polonijnymi na terenie Connecticut. Wielokrotnie szkoła była wspierana przez Centrale Polonijną i Towarzystwo Brata Alberta, z którymi nadal ściśle współpracuje. Kolejnym krokiem w rozwoju szkoły, w celu udoskonalenia języka polskiego było nawiązanie korespondencji pomiędzy „Kocham Polskę bo Matka moja jest Polką, bo krew, która płynie w mych żyłach jest polska, bo polska jest ziemia, w której pogrzebani są ci po których płakałem, których czczę, bo miejsce, gdzie się urodziłem, język jakim mówię, książki z których się uczę, brat mój, siostra moja, moi towarzysze, cały ten wielki naród wśród którego żyję, cała ta piękna otaczająca mnie przyroda, to co widzę, co kocham – jest polskie!” Stefan Żeromski

W 2009 roku szkoła została oddzielona od kościoła Św. Cyryla i Metodego. Na początku roku 2010 prezesem szkoły zostaje Anna Gralewska-Mumford. W lutym tego roku, Walne Zebranie Rodziców uchwaliło decyzję o podjęciu kroków w kierunku uzyskania prawnego bez-profitowego statusu. Rezultatem tego było zrzeszenie się szkoły pod prawnym tytułem Korporacji – Hartford Polish Saturday School, Inc. (Polska Szkoła Sobotnia w Hartford) oraz wznowienie i poszerzenie statutu szkoły ktory zostałl zaakceptowany podczas Walnego Zebrania 13-go marca 2010. W tym czasie szkoła przeszła przez szereg zmian i wznowień w celu podporządkowania się do poziomu federalnych standartów i wymagań IRS. Rok później, w marcu 2011 roku, Polska Szkoła Sobotnia w Hartford otrzymała federalny bezprofitowy status (Federal Tax Exempt 501(c)(3) Public Charity status). Był to milowy krok w dziejach szkoły, przyczyniający się do olbrzymiej dumy nie tylko osób związanych ze szkoła, ale również całej Polonii w Hartford. W ramach uczczenia tego ogromnego osiągnięcia, rodzice, zarząd i nauczyciele Polskiej Szkoły Sobotniej zorganizowali pierwszy piknik szkolny w Northwest Park w Manchester, CT.

Od grudnia 2010 roku, na prośbe prezesa Polskiego Domu Narodowego – Mark Kamienski, Polska Szkoła przygotowuje Koncerty Swiąteczne „Kolędy – Polskie Kolędy i Tradycje Bożego Narodzenia” w sali balowej Polskiego Domu Narodowego w Hartford. Koncerty są otwarte dla całej polsko-amerykańskiej społeczności i ich dwujęzyczność umożliwia przybliżenie polskich zwyczajów swiątecznych, bogatych tradycji i symbolizmu. Całe szkołne rodziny i reszta Polonii ma okazję spędzić niedzielne popołudnie w uroczystym swiątecznym nastroju, w pokoju i jedności, śpiewając piękne polskie kolędy. Obecnie do grona występujacych dołączyli Polscy Harcerze i Zuchy.

Kolejną nowością w szkole było pojawienie się Gazetki Szkolnej, której celem było informowanie o wydarzeniach szkolnych i ogłoszeniach, tym samym zwiększając ścisły kontakt z rodzicami. W 2010 roku Polska Szkoła Sobotnia po raz pierwszy pojawiła się w internecie. Szkolna strona internetowa (www.PolskaSzkolaHartford.com) oraz serwis społecznosciowy Facebook (www.facebook.com/HartfordPolishSaturdaySchool), udostępniają informacje o programach nauczania i życiu szkoły.

W ostatnich latach, zwiększyła się liczba dzieci drugiego i trzeciego pokolenia, pragnących uczyć się jezyka polskiego, kultury i tradycji kraju ich przodków. Odpowiedzią na to wezwanie było zmodyfikowanie programu nauczania w klasach najmłodszych tak, aby dzieci nie mówiace po polsku, mogły uczyć się języka polskiego jako obcego. Po raz pierwszy została utworzona grupa przedszkolna, gdzie cztero- i pięciolatki uczą się języka polskiego przez gry, zabawy, muzykę i plastykę. W 2011 roku, w odpowiedzi na duże zainteresowanie kontynuacją nauki języka polskiego Polska Szkoła otworzyła siódmą klasę.

W 2011 roku utworzony został Chórek Dziecięcy Bursztynki i Zespól Tańca Ludowego Polskie Gwiazdki przy Polskiej Szkole Sobotniej. Pod dyrekcją Emili Zaguły, chórek 5-cio, 6-cio i 7-mio latków w strojach kaszubskich, występuje na uroczystościach zachwycając każdą publiczność swoimi umiejętnościami i osobowością. Polskie Gwiazdki prowadzone przez Jolantę Kobus, od początku cieszą się ogromną popularnością. Każda publiczność jest zachwycona ich tradycyjnym Polonezem i Krakowiakiem tańczonym w barwnych strojach krakowskich.
Z okazji Jubileuszu 75-lecia, aby uhonorować wszystkich, którzy przez ostatnie 75 lat podarowali Polskiej Szkole Sobotniej w Hartford swoją pracę i swoje serce, Komitet Obchodów Jubileuszu 75-lecia pod przewodnictwem Anny Smerdel Ramoya, ufundował szkolny sztandar. Podczas mszy w kościele Św. Cyryla i Metodego, 15-go kwietnia 2012 roku, sztandar został poświęcony i Aktem Ufundowania Sztandaru przekazany Zarzadowi szkoły na ręce prezesa Anny Gralewskiej-Mumford, jako symbol najwyższych wartości, honoru i tradycji Polskiej Szkoły Sobotniej w Hartford, Connecticut.

Opracowali: Stanisław Kryla oraz Zarzad Polskiej Szkoły Sobotniej w Hartford

W opracowaniu wykorzystano „Historię parafii Św. Cyryla i Metodego oraz Polonii z Hartford” autorstwa ks. Dr. Bolesława S. Kumora oraz relacje byłych prezesow, nauczycieli i działaczy środowiska Polonijnego z Hartford, CT